Νέος κορωνοϊός: Ποιο τέστ να κάνω;
Κάθε μέρα, μαθαίνουμε, ακούμε, διαβάζουμε κάτι καινούργιο σχετικά με το τεστ για τον κορωνοϊό. Μέχρι στιγμής έχουμε μάθει ότι δεν υπάρχει μόνο ένα τεστ αλλά περισσότερα. Έχουμε μάθει όρους όπως ευαισθησία και ειδικότητα, που κρίνουν την αποτελεσματικότητα των διαφόρων τεστ.
Ξέρουμε για κλασικά και rapid test, για τεστ αντιγόνων, τεστ αντισωμάτων, ακούμε για ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά τεστ, για λιγότερο και περισσότερο αξιόπιστα τεστ, για ακριβά και λιγότερο ακριβά… Ωστόσο το βασικό ερώτημα παραμένει: «Ποιο τεστ να κάνω για τον κορωνοϊό;».
Το ερώτημα αυτό όμως, το απευθύνουμε μόνο στον ιατρό μας εάν θέλουμε να πάρουμε μια σωστή και έγκυρη απάντηση για το δικό μας καλό και για καλό όλων, αναφέρει ο κ. Νικόλαος Σπανάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Υπεύθυνος του Εργαστηρίου Μοριακής Βιολογίας του Ομίλου HHG.
Ποια τεστ υπάρχουν για την ανίχνευση του SARS–CoV-2;
Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 3 κατηγορίες τεστ, που διαφέρουν μεταξύ τους όσον αφορά την ευαισθησία/ειδικότητα, τη χρήση, την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία. Για την καλύτερη κατανόηση των μεταξύ τους διαφορών αλλά και για το πότε και ποιο χρησιμοποιούμε πρέπει να σημειωθούν τα εξής:
– Ένα τεστ είναι μία διαγνωστική δοκιμασία που πραγματοποιείται για να τεθεί διάγνωση. Για να τεθεί όμως η διάγνωση συνήθως απαιτείται ένας συνδυασμός διαγνωστικών δοκιμασιών και κλινικής εξέτασης, μαζί με τη συλλογή επιδημιολογικών πληροφοριών και άλλων πληροφοριών που αφορούν το ιστορικό των ασθενών. Έτσι μαζί με ένα τεστ μπορεί να πραγματοποιηθούν κλινική εξέταση, απεικονιστικές εξετάσεις, λήψη κλινικού και επιδημιολογικού ιστορικού και να γίνει συνδυασμός ευρημάτων που θα οδηγήσει στη διάγνωση της λοίμωξης από τον SARS-CoV-2. Επομένως, τη σύσταση για ποια κατηγορία εργαστηριακής εξέτασης θα πραγματοποιηθεί την έχει ο κλινικός ιατρός στον οποίο θα απευθυνθούμε για να θέσει τη διάγνωση, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να υπάρχει εμπιστοσύνη μεταξύ ασθενούς και ιατρού.
Ο ιατρός και μόνο αυτός είναι ο αρμόδιος να συνδυάσει απεικονιστικές και ευρήματα, να τα αξιολογήσει και να κρίνει αν κάποιο άτομο χρειάζεται το τεστ και εαν συστήσει τεστ για τον κορωνοϊό, θεωρητικά αυτό θα είναι ένα από τα παρακάτω:
- Μοριακό τεστ PCR. Διακρίνεται σε:
- κλασικό
- ταχύ
- Ταχύ τεστ αντιγόνου
- Τεστ αντισωμάτων
Ας δούμε την κάθε κατηγορία από μόνη της:
Μοριακό τεστ: Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
Α. Πλεονεκτήματα:
1) κλασικό & ταχύ
- Έχουν πολύ μεγάλη ευαισθησία και ειδικότητα.
- Όπου ευαισθησία σημαίνει το ποσοστό των πραγματικών θετικών δειγμάτων που ανιχνεύει ως θετικά το τεστ μας. Δηλαδή αν έχουμε 100 ανθρώπους που έχουν κορωνοϊό και εμείς ανιχνεύουμε τους 99 ως θετικούς, αλλά τον 1 τον βγάζουμε αρνητικό, τότε το τεστ λέμε ότι έχει 99% ευαισθησία. Σε αυτήν την περίπτωση ο ένας ασθενής θα είναι ψευδώς αρνητικός και θα χρειαστεί να επαναλάβει το τεστ ή να προβεί σε άλλου είδους εξέταση.
- Όπου ειδικότητα σημαίνει το ποσοστό των πραγματικών αρνητικών δειγμάτων που ανιχνεύει αρνητικά το τεστ μας. Δηλαδή αν έχουμε 100 ανθρώπους που δεν έχουν τον κορωνοϊό και εμείς ανιχνεύουμε τους 98 ως αρνητικούς και τους 2 θετικούς τότε το τεστ λέμε ότι έχει 98% ειδικότητα. Σε αυτήν την περίπτωση τα 2 άτομα θα είναι ψευδώς θετικά και θα χρειαστεί να επαναλάβουν την εξέταση ενδεχομένως σε διαφορετικό εργαστήριο.
- Χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες πρέπει να πούμε ότι ΟΛΑ τα τεστ ακόμα και τα καλύτερα, έχουν ένα πολύ μικρό ποσοστό ψευδώς αρνητικών και ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων. Συμπερασματικά: Τα μοριακά τεστ (κλασικά και γρήγορα) έχουν την μεγαλύτερη δυνατή ευαισθησία και ειδικότητα που υπάρχει αυτή τη στιγμή.
Το κλασικό τεστ έχει επιπλέον τη δυνατότητα μαζικής εφαρμογής σε πολλά δείγματα ταυτόχρονα. Επίσης έχει ελαφρώς καλύτερη ευαισθησία από το γρήγορο μοριακό τεστ. Είναι επίσης και λίγο φτηνότερο.
Β. Μειονεκτήματα:
Κλασικό μοριακό: Το υψηλό κόστος και η διαθεσιμότητα αντιδραστηρίων σε περιόδους υψηλής ζήτησης. Ένα μειονέκτημα είναι και το γεγονός ότι χρειάζεται λίγο περισσότερος χρόνος (λίγες ώρες) για τη διενέργειά του.
Ταχύ μοριακό: Το ταχύ μοριακό τεστ παρακάμπτει το μειονέκτημα των λίγων ωρών για την αναμονή του αποτελέσματος, αλλά είναι ακριβότερο και δεν υπάρχει η δυνατότητα διενέργειας πολλών τεστ ταυτόχρονα.
Τεστ αντιγόνων: Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα
Τα τεστ αντιγόνων ανιχνεύουν πρωτεΐνες στην επιφάνεια του ιού. Επειδή δεν μεσολαβεί τεχνητός πολλαπλασιασμός των μορίων της πρωτεΐνης του ιού, έχουν καλή σχετικά ειδικότητα αλλά όχι τόσο καλή ευαισθησία όσο τα μοριακά τεστ στα οποία συμβαίνει τεχνητός πολλαπλασιασμός του RNA του ιού πριν από την ανίχνευση.
Χαρακτηριστικό είναι ότι μετά την εκδήλωση για την ανακοίνωση, από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, της πλήρωσης της θέσης αποθανούσας ανωτάτης δικαστού, 12 άτομα συμπεριλαμβανομένου του Προέδρου βρέθηκαν θετικά στον κορωνοϊό, ενώ πριν είχαν ελεγχθεί με τεστ αντιγόνων. Τα αντιγονικά τεστ είχαν βγει αρνητικά και τα ψευδώς αρνητικά άτομα συνέχιζαν να συμπεριφέρονται κανονικά και να μεταδίδουν τον ιό, οδηγώντας σε μεγαλύτερη εξάπλωσή του.
Το αντιγονικό τεστ μπορεί να βοηθήσει κυρίως όταν ελέγχονται ασθενείς με συμπτώματα όπου αυξάνει η ευαισθησία του, αλλά έχει μειωμένη αξιοπιστία στην ανίχνευση φορέων και στην ιχνηλασιμότητα των μεταδόσεων.
Πότε γίνεται το τεστ αντιγόνων
Γίνεται σε ασθενείς με συμπτώματα, αλλά λόγω του χαμηλού του κόστους χρησιμοποιείται για επιδημιολογικές μελέτες και για να μετρηθεί η σχετικός επιπολασμός της λοίμωξης σε πληθυσμούς και να αποτυπωθεί χρονικά η εξέλιξη της μολυσματικής νόσου.
Είναι χαρακτηριστικό ότι βοηθάει πολύ στη μέτρηση του ιικού φορτίου σε κλειστές δομές και σε ομάδες πληθυσμών με ειδικά χαρακτηριστικά.
Τεστ αντισωμάτων: Πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.
Χρησιμοποιούνται μόνο για την ανίχνευση ανοσίας, αλλά δεν δίνουν καλά αποτελέσματα κυρίως λόγω της φύσης της νόσου που δεν «κινητοποιεί» το ανοσοποιητικό μας σύστημα.
Έτσι δεν παρατηρείται παραγωγή αντισωμάτων έναντι του ιού ακόμα και σε ασθενείς που νόσησαν, πόσο μάλλον σε ασυμπτωματικούς φορείς.
Πότε γίνεται το τεστ αντισωμάτων
Το τεστ χρησιμοποιείται για επιδημιολογικές μελέτες και έχει κυρίως ερευνητική περισσότερο αξία.
Το δείγμα είναι ορός αίματος, οπότε απαιτείται αιμοληψία.
Πρακτικά, επομένως, το μοριακό τεστ είναι μονόδρομος;
Το μοριακό τεστ (κλασικό ή ταχύ) είναι ήδη μια μεγάλη νίκη της επιστήμης απέναντι στην πανδημία της λοίμωξης COVID-19, καθώς συνδυάζει ευαισθησία και ειδικότητα αλλά και άλλα πλεονεκτήματα που λειτουργούν τόσο για το άτομο στο οποίο θα πραγματοποιηθεί όσο και για κοινωνικό σύνολο (λόγω της συνεισφοράς του στην ιχνηλασιμότητα της μετάδοσης). Σίγουρα και τα τεστ αντιγόνων έχουν θέση στην καταπολέμηση της επιδημίας και λιγότερο στην ατομική διάγνωση.
