Διακοπές: Ποιος είναι ο άγνωστος κίνδυνος που απειλεί το δέρμα μας;

0
81

Την επόμενη φορά που θα θελήσετε να πιείτε ένα κοκτέιλ δίπλα στην πισίνα ή να κάνετε κάμπινγκ και πικνίκ στη θάλασσα, δεν πρέπει να προσέξετε μόνο μην πάθετε ηλίαση. Καλό είναι να βεβαιωθείτε ότι το δέρμα σας δεν εκτέθηκε σε συστατικά που μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία του στον ήλιο. Ειδάλλως κινδυνεύετε να εκδηλώσετε φυτοφωτοδερματίτιδα. Τι είναι, όμως, πάλι αυτό που μπορεί να καταστρέψει τις διακοπές σας;

Πρόκειται για μια φυτοχημική αντίδραση που αναπτύσσεται όταν ορισμένες ουσίες των φυτικών τροφίμων αλληλοεπιδρούν με την υπεριώδη ακτινοβολία του ηλίου, προκαλώντας φλεγμονή και  χαρακτηριστικές βλάβες στο δέρμα. Κλασικό παράδειγμα φυτοφωτοδερματίτιδας είναι το εξάνθημα που μπορεί να παρατηρηθεί π.χ. σε άτομα που τους αρέσει το μπάρμπεκιου. Η βλάβη κυρίως στα χέρια τους προκαλείται όταν περιχύνουν το κρέας με λεμόνι.

«Κάθε δραστηριότητα που εμπεριέχει στύψιμο εσπεριδοειδών και ύστερα έκθεση στον ήλιο μπορεί να προκαλέσει δερματικές αλλοιώσεις στα άτομα που έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία», λέει ο Δρ. Μάρκος Μιχελάκης, Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος (Αισθητική Δερματολογία-Δερματοχειρουργική).

Ποια φυτά πρέπει να προσέχουμε

Η φυτοφωτοδερματίτιδα δεν εκδηλώνεται, όμως,  μόνο μετά από έκθεση σε λεμόνια, κίτρα, λάιμ ή πορτοκάλια. Είναι πολλά τα φυτά και τα φυτικής προέλευσης τρόφιμα με ουσίες που προκαλούν ευαισθησία στον ήλιο (φωτοευαισθητοποιητές) όταν το άτομο έχει προδιάθεση, λέει ο ειδικός.

Μία από αυτές τις ουσίες είναι το ψωραλένιο, το οποίο περιέχουν τα εσπεριδοειδή και πολλά άλλα φυτά και φυτικής προελεύσεως τρόφιμα, όπως το παστινάκι, ο μαϊντανός, τα καρότα, το σέλερι (αμερικάνικο σέλινο), τα σύκα, ο απήγανος (είναι αρωματικό φυτό), το γρασίδι, διάφορα χορτάρια στα λιβάδια (πόες) κ.λπ.

Ψωραλένιο μπορεί να περιέχουν και ορισμένα αρώματα, αλλά και φυτικά έλαια όπως το έλαιο περγαμόντου.

Πως προκαλείται η αλλεργική αντίδραση- τα συμπτώματα

Όταν το ψωραλένιο εκτεθεί στην υπεριώδη ακτινοβολία Α (UVA) μπορεί να προκαλέσει φυτοχημικές αντιδράσεις στο δέρμα. Οι αντιδράσεις αυτές βλάπτουν τα δερματικά κύτταρα και τα οδηγούν στην καταστροφή, με συνέπεια την εμφάνιση χαρακτηριστικών συμπτωμάτων.

Τα συμπτώματα αυτά συνήθως αρχίζουν μέσα σε 24 ώρες από την έκθεση και κορυφώνονται στις 48-72 ώρες. Μπορεί να είναι από ήπια έως σοβαρά.

Ο πάσχων μπορεί να αναπτύξει φλύκταινες (φουσκάλες) στο δέρμα, να παραπονιέται για κνησμό και αίσθημα καύσου (κάψιμο) και να παρουσιάζει φλεγμονή, ερυθρότητα, πόνο και ευαισθησία στο άγγιγμα. Μετά τη ρήξη τους, οι φλύκταινες μπορεί να δημιουργήσουν κρούστα.

Πως την… πατάμε

«Οι φλύκταινες συνήθως έχουν ακανόνιστο σχήμα, αναλόγως με την ποσότητα του φωτοευαισθητοποιητή στην οποία εκτέθηκε το δέρμα», διευκρινίζει ο ειδικός. «Αν λ.χ. έσταξε λάιμ σε μερικά σημεία στο χέρι, μπορεί να παρατηρηθούν φλύκταινες σαν σταγόνες. Αν όμως έπεσε όλος ο χυμός ενός λεμονιού, μπορεί να εμφανιστεί μια μεγάλη φλύκταινα. Κι αν το δέρμα τρίφτηκε σε ένα φυτό, μπορεί να εμφανιστούν φλύκταινες σε μορφή ραβδώσεων».

Όταν τα αρχικά συμπτώματα υποχωρήσουν (συνήθως χρειάζονται 7-14 ημέρες), το δέρμα μπορεί να μοιάζει πιο σκούρο. Αυτό οφείλεται στην υπερμελάγχρωση που παρατηρείται μετά την φυτοφωτοδερματίτιδα και η οποία μπορεί να διαρκέσει για πολλές εβδομάδες ή μήνες.

Οι πιο ευαίσθητοι

Η φυτοφωτοδερματίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί σε άτομα κάθε ηλικίας, υπάρχουν όμως ορισμένοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξής της. Εκτός από την εγγενή ευαισθησία του ατόμου, άλλοι παράγοντες είναι η χρήση αρωμάτων ή ελαίων που περιέχουν ορισμένα φυτικά συστατικά, η έκθεση στον έντονο ήλιο και η ενασχόληση με ορισμένες δραστηριότητες.

Παραδείγματα δραστηριοτήτων υψηλού κινδύνου είναι το κάμπινγκ, το μαγείρεμα σε υπαίθριους χώρους, το ψάρεμα, η πεζοπορία, η κηπουρική, τα υπαίθρια παιχνίδια και αγώνες κ.λπ.

Υπάρχουν επίσης ορισμένοι επαγγελματίες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για φυτοφωτοδερματίτιδα. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται οι αγρότες, οι κηπουροί, οι γεωπόνοι, οι δασοφύλακες, οι απασχολούμενοι στις κουζίνες (π.χ. μάγειρες, σερβιτόροι, βοηθητικό προσωπικό) κυρίως όταν εργάζονται και σε υπαίθριους χώρους, οι μπάρμαν κ.λπ.

Θεραπεία

Οι βλάβες της φυτοφωτοδερματίτιδας χρειάζονται προσοχή και φροντίδα για να θεραπευτούν. Απαραίτητη είναι η προστασία από τον ήλιο και από κάθε ουσία που μπορεί να εντείνει την ευαισθησία στο δέρμα. Μπορεί ακόμα να χρειασθούν πρόσθετα μέτρα, όπως ψυχρά επιθέματα (κρύες κομπρέσες) που μπορεί να καταπραΰνουν πολλά συμπτώματα των ασθενών. Ο δερματολόγος ιατρός μπορεί επίσης να συστήσει καταπραϋντικές αλοιφές, λοσιόν ή κρέμες ή ακόμα και φαρμακευτική αγωγή (π.χ. τοπικά ή συστηματικά κορτικοστεροειδή, παυσίπονα, αντισταμινικά).

Επειδή όμως η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία να θυμάστε: Τα γάντια και το καλό πλύσιμο των χεριών μας προστατεύουν.