ΑΠΘ: Διάγνωση Alzheimer με ένα “ηλεκτρονικό παιχνίδι”, 10 χρόνια πριν τα πρώτα συμπτώματα;

0
109

Θα μπορούσε ένα διαγνωστικό τεστ που μοιάζει με ηλεκτρονικό παιχνίδι και παράγει ήχους και χρώματα, να προβλέψει έως και δέκα χρόνια νωρίτερα τη νόσο Alzheimer; Την απάντηση σε αυτό το ερώτημα φαίνεται ότι μπορούν να δώσουν Έλληνες ερευνητές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Η έγκαιρη διάγνωση των νευροεκφυλιστικών διαταραχών όπως είναι η Νόσος Alzheimer τουλάχιστον μια δεκαετία πριν την κλινική διάγνωση και την έκφραση των κλινικών συμπτωμάτων, αποτελεί έναν σημαντικό στόχο της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας.

Όλο και περισσότερες μελέτες προσπαθούν να καθορίσουν αντικειμενικούς νευροβιολογικούς ή νευροψυχολογικούς δείκτες με στόχο τη διάγνωση όσο το δυνατόν πιο σύντομα, ακόμη και πριν τα συμπτώματα να είναι αντιληπτά από τους ειδικούς.

Μια από αυτές τις μελέτες έχει ελληνική υπογραφή και πραγματοποιείται με το διαγνωστικό τεστ R4Alz (Remedes for Alzheimer). Πρόκειται για ένα ηλεκτρονικό πρόγραμμα στον υπολογιστή που συνδέεται με συσκευές μέτρησης αντανακλαστικών, και υλοποιείται στο πλαίσιο της διδακτορικής διατριβής της κυρίας Ελένης Πόπτση Ψυχολόγος στο Τμήμα Ψυχολογίας ΑΠΘ, MSc Κοινωνικής Ψυχιατρικής ΔΠΘ PhDc, με τη συνεργασία των τμημάτων Ψυχολογίας, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών και Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, με την Alzheimer Hellas.

Στο διαγνωστικό τεστ συμμετείχαν 175 άτομα από τη Θεσσαλονίκη και οι ερευνητές μελέτησαν τις αντανακλαστικές αντιδράσεις που είχαν μπροστά στις ηλεκτρονικές συσκευές που παρήγαγαν ήχους και χρώματα, ανάλογα με τις εντολές που έπρεπε να εκτελούν οι συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα της μελέτης έχουν δημοσιευτεί στο “Journal of Alzheimer Disease”.

Το διαγνωστικό Τεστ

Το R4Alz (Remedes for Alzheimer) αποτελεί μια νέα νευροψυχολογική δοκιμασία (διαγνωστικό τεστ) που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση των νοητικών λειτουργιών στο γήρας.

Έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι αρκετά πιο σύνθετη και με διαφορετικά επίπεδα δυσκολίας συγκριτικά με άλλες νευροψυχολογικές δοκιμασίες, με στόχο να μπορεί να διακρίνει και να διαγιγνώσκει τα διάφορα στάδια της νευροεκφύλισης από το φυσιολογικά νοητικό γήρας. Χρησιμοποιεί τις συσκευές μέτρησης αντανακλαστικών REMEDES (REflexes MEasurement DEviceS), δηλαδή φορητές συσκευές (REMEDES pads), οι οποίες είναι προγραμματισμένες να παράγουν χρώμα ή/και ήχο ανάλογα με τις απαιτήσεις της εκάστοτε δοκιμασίας, ενώ συνοδεύονται από αντίστοιχα γραφικά και ηχητικά ερεθίσματα.

Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους πραγματοποιήθηκε μελέτη με στόχο τη διερεύνηση της υπόθεσης του κατά πόσο η δοκιμασία R4Alz, μπορεί να διαφοροποιήσει άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο μελλοντικής ανάπτυξης νευροεκφυλιστικής νόσου (τα λεγόμενα Άτομα με Υποκειμενική Νοητική Έκπτωση και Άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή) από υγιείς νοητικά ενήλικες, άτομα μέσης ηλικίας και ηλικιωμένους.

Η μελέτη

Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε τις τελευταίες ημέρες στο “Journal of Alzheimer Disease”, μια τέτοια διάκριση είναι δυνατή! Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 175 άτομα ηλικίας 20-80 ετών, από την περιφέρεια Θεσσαλονίκης.

Για τις ανάγκες της μελέτης τα άτομα αυτά κατηγοριοποιήθηκαν στις παρακάτω 5 ομάδες ανάλογα με την ηλικία τους και τη διάγνωση που είχαν λάβει: α) υγιή νοητικά νέα άτομα (n = 42), β) υγιή νοητικά μέσης ηλικίας άτομα (n = 33), γ) υγιείς ηλικιωμένοι (n = 14), δ) άτομα με υποκειμενική νοητική έκπτωση (SCD) (n = 34), και 5) άτομα με ήπια νοητική διαταραχή (MCI) (n = 52).

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα η δοκιμασία R4Alz, διαθέτει εξαιρετική ευαισθησία και ειδικότητα για τις ομάδες των ατόμων με υποκειμενική νοητική έκπτωση και νοητικά υγιών ηλικιωμένων.

Αυτό σημαίνει ότι η δοκιμασία μπορεί να διαχωρίσει την υποκειμενική νοητική έκπτωση από το υγιές νοητικά γήρας με ακρίβεια 85.3%, ενώ με ποσοστό 92.9%, καταχωρεί σωστά τον υγιή πληθυσμό.

Με άλλα λόγια, η δοκιμασία R4Alz μπορεί να λειτουργήσει ως «δείκτης» για το εάν ένα άτομο έχει νοητικά ελλείματα, ακόμη και αν αυτά δεν γίνονται αντιληπτά από το περιβάλλον ή τους ειδικούς, καθιστώντας δυνατή την πρώιμη πρόληψη.

Η μελέτη βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, καθώς νέες δοκιμασίες προστίθενται, ενώ είναι αναγκαίο να αυξηθεί το δείγμα των συμμετεχόντων έτσι ώστε να προκύψουν πιο έγκυρα κι αδιαμφισβήτητα αποτελέσματα.

Τα ενθαρρυντικά αυτά πρώτα αποτελέσματα, αν επιβεβαιωθούν στο τέλος της έρευνας, θα οδηγήσουν στην πρώιμη διάγνωση αρκετά χρόνια πριν την έναρξη των κλινικών συμπτωμάτων.

Το γεγονός αυτό θα επιτρέψει την έγκαιρη παρέμβαση, την καθυστέρηση ή ακόμη και την αναχαίτιση των νοητικών ελλειμμάτων για μεγάλο χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε περισσότερα λειτουργικά χρόνια για τον ασθενή και καλύτερη ποιότητα ζωής για τον περιθάλποντα.

Περισσότερες πληροφορίες για τη δοκιμασία και το σύστημα REMEDES στα links: https://r4a.issel.ee.auth.gr/the-r4alz-battery/ https://r4a.issel.ee.auth.gr/remedes.Το θέμα δημοσιεύεται στο τριμηνιαίο περιοδικό της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νόσου Alzheimer
«Επικοινωνία για τη Νόσο Alzheimer».