Ανδρόπαυση όπως εμμηνόπαυση: Γιατί δεν διαγιγνώσκεται στους άνδρες;

0
325

Όλοι, λίγο πολύ, έχουμε γνωρίσει ένα στριμμένο συγγενή ή ένα δύστροπο γείτονα που έχει μια εμμονή με το πάρκινγκ ή με τον κάδο σκουπιδιών. Τον ιδιότροπο αυτό άνδρα σχεδόν όλοι προσπαθούμε να τον αποφύγουμε, γιατί διαρκώς έχει κακή διάθεση, είναι μίζερος, γκρινιάζει και παραπονιέται. Όμως ίσως τελικά δεν πρόκειται μόνο για έναν στρυφνό και δύσκολο  άνθρωπο αλλά για έναν άνδρα που απλώς έχει μπει στην κλιμακτήριο! Όπως η γυναίκα λοιπόν που έχει τις παραξενιές της αλλά τη δικαιολογούμε γιατί διανύει τη δύσκολη περίοδο της εμμηνόπαυσης, έτσι και ο άνδρας άνω των 50 χρειάζεται την κατανόηση μας γιατί …έχει μπει στην ανδρόπαυση!

Η κλιμακτήριος, λοιπόν, δεν αφορά μόνο τις γυναίκες αλλά και τους άνδρες. Η δύσκολη αυτή κατάσταση  στους άνδρες είναι περισσότερο γνωστή ως ανδρόπαυση και σχετίζεται με τα χαμηλά επίπεδα των ανδρικών ορμονών. Εν έτη 2020 πολλοί γιατροί  ενημερώνονται, στα επιστημονικά συνέδρια, για την ανδρόπαυση και με τη σειρά τους, καθοδηγούν και ευαισθητοποιούν  τους ασθενείς τους για την νέα κατάσταση που αργά ή γρήγορα θα αντιμετωπίσουν στη ζωή τους. Ωστόσο το θέμα για πολλούς εξακολουθεί να παραμένει ταμπού, γι’ αυτό και δεν διαγιγνώσκεται πάντα.

«Με τον όρο ανδρόπαυση η ιατρική κοινότητα θέλησε να εκφράσει την αντιστοιχία του συνδρόμου, που στη γυναίκα είναι γνωστή σαν εμμηνόπαυση. Στην κυριολεξία ο όρος παραπέμπει στην αναστολή παραγωγής των ανδρογόνων, που είναι οι κυρίαρχες ορμόνες στον άνδρα, σε σχέση με τα οιστρογόνα, που αφορούν στις γυναίκες», επισημαίνει ο Δρ. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης πρόεδρος και ιδρυτής του Ανδρολογικού Ινστιτούτου (www.andrologia.gr).

Στους άνδρες, βέβαια, δεν είναι τόσο δραματικές οι αλλαγές, όσο στις γυναίκες, ούτε τα συμπτώματα τόσο «ηχηρά».

Το σύνδρομο αυτό περιγράφει μια διαφορά στη συμπεριφορά και στην εμφάνιση του άνδρα μετά τα 50, που κωδικοποιείται κυρίως σε ό,τι έχει σχέση με τη γήρανση, την κόπωση και τη σεξουαλική λειτουργία.

H ανδρόπαυση έχει ταυτιστεί πολλές φορές με τη μείωση της σεξουαλικότητας και της απόδοσης του άνδρα αυτής της ηλικίας, αλλά και με την ψυχολογική του κατάσταση, που είναι αρκετά διαφορετική (πιο κουρασμένος, πιο εκνευρισμένος) και, στο κοινωνικό λεξιλόγιο, οι άνδρες αυτοί περιγράφονται σαν γεροντοκόρες ή σαν να περνούν κλιμακτήριο.

Σήμερα που η επιστήμη περνά την περίοδο της αναζήτησης προληπτικών μεθόδων για την αντιμετώπιση της ασθένειας, αλλά και της μακροβιότητας, είναι δεδομένο πως πολλές έρευνες στοιχειοθετούν την ανακάλυψη των παραγόντων, που κάνουν τους ανθρώπους της μεγάλης ηλικίας να υποφέρουν.

«Αν πριν από δέκα χρόνια ένας γιατρός έδειχνε ενδιαφέρον για τη γήρανση ή για το σεξ σαν παθήσεις, διακινδύνευε την καριέρα και τη φήμη του. Σήμερα, όλο και περισσότεροι επιστήμονες εστιάζουν το ενδιαφέρον τους σε αυτούς τους τομείς. Για να δώσω ένα παράδειγμα, το 1980, ένα συνέδριο με τα θέματα αυτά είχε συμμετοχή μόνο 10 γιατρών, ενώ τα αντίστοιχα συνέδρια σήμερα, τα παρακολουθούν χιλιάδες επιστήμονες», τονίζει ο Δρ. Κωνσταντινίδης.

Και προσθέτει: «Είναι βέβαιο πως με τη παράταση του χρόνου ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, η απαίτηση για την ποιότητα ζωής που πρέπει να συνοδεύει τη μεγάλη ηλικία, θα αναγκάσει την ιατρική επιστήμη να ασχοληθεί πιο εντατικά με τα προβλήματα της γήρανσης του άνδρα, άρα και του συνδρόμου της ανδρόπαυσης».

Επομένως η γήρανση και η ανδρόπαυση αφορούν σε πολλά συστήματα του ανθρώπου, όπως στο καρδιαγγειακό, στο αναπαραγωγικό, στη σεξουαλικότητα, στην μυϊκή και στην οστική λειτουργία.

Γι΄ αυτό σήμερα η τάση της επιστημονικής κοινότητας είναι να δημιουργήσει θεραπείες υποκατάστασης της ανδρογονικής αυτής μείωσης, για να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής του άνδρα καθώς μεγαλώνει.

Τα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν

Τι εμφανίζει, λοιπόν, ένας άνδρας στην ανδρόπαυση;Μείωση του αισθήματος ευεξίας, των πνευματικών ικανοτήτων, της σεξουαλικής ικανότητας. Επίσης παρουσιάζουν μείωση της μυϊκής μάζας και ισχύος,  της οστικής πυκνότητας, της ερυθροποίησης, της ανοσολογικής ετοιμότητας. Ακόμα οι εδικοί επισημαίνουν ότι οι άνδρες που είναι σε κατάσταση ανδρόπαυσης παρουσιάζουν αύξηση του λιπώδους ιστού, διαταραχές του ψυχισμού και διαταραχές του ύπνου.

Γιατί δεν διαγιγνώσκεται η ανδρόπαυση;

«Όλα τα προηγούμενα, όπως αντιλαμβάνεστε, δεν είναι εύκολο να αντικειμενικοποιηθούν και να καταμετρηθούν με τη μορφή αξιόπιστων εξετάσεων και κριτηρίων. Έτσι θα ονομάζαμε την περίοδο που διανύουμε σκοτεινή ως προς τη διάγνωση του συνδρόμου της ανδρόπαυσης. Με λίγα λόγια, δεν είναι τόσο εύκολο να διαγνωστεί ένας άνδρας με το σύνδρομο αυτό, ενώ μια γυναίκα με εμμηνόπαυση  διαγιγνώσκεται πλέον από μόνη της ή από το περιβάλλον της, που μπορεί να είναι απλά και μόνο μια φίλη της», αναφέρει ο χειρουργός ουρολόγος – ανδρολόγος Χρήστος Φλιάτουρας. Σε αντίθεση με το τι συμβαίνει στις γυναίκες, που η αναπαραγωγική τους ικανότητα διακόπτεται οριστικά, στον άνδρα η ικανότητα αυτή διατηρείται, αν και φαίνεται ότι μειώνεται σχετικά. Έτσι στους άνδρες μετά τα 50 υπάρχει σταδιακή μείωση των κυττάρων, που παράγουν την τεστοστερόνη. H μείωσή της οδηγεί καθοριστικά στη εμφάνιση των συμπτωμάτων της γήρανσης (κόπωση, μείωση μυϊκής μάζας, σεξουαλικότητας κτλ). H προσπάθεια αναπλήρωσης της έλλειψης αυτής συνεκτιμάται σήμερα με τις παθήσεις του προστάτη, που συνοδεύουν την ηλικία αυτή.

Σωματοπενία ή σωματόπαυση

Mε την πρόοδο της ηλικίας μειώνεται η αυξητική ορμόνη, ιδίως στην ηλικία των 60 ετών. H αυξητική ορμόνη είναι υπεύθυνη για την ανάπτυξή μας και είναι ιδιαίτερα υψηλή μέχρι την εφηβεία (που ωριμάζει η ανάπτυξη.) H έλλειψή της στην παιδική ηλικία προκαλεί ποικίλα και σοβαρά προβλήματα. Στους ενήλικες φαίνεται να είναι καθοριστική για τον μεταβολισμό μας στη σύσταση του σώματος, αλλά και στο αμυντικό μας σύστημα. H έλλειψη ή μείωσή της στη μεγάλη ηλικία επηρεάζει την καρδιά, τη νεφρική λειτουργία, τις ορμόνες, την οστική μάζα, την μυϊκή μάζα και είναι σημαντικός παράγοντας για την έκπτωση της ποιότητας ζωής στους μεγάλους άνδρες. H χορήγησή της εξωγενώς είναι αμφιλεγόμενη, με μια τάση στη διεθνή κοινότητα επανεξέτασης της φοβίας χρήσης της, που κυριαρχούσε τις προηγούμενες δεκαετίες.

Αλλαγές στη θυρεοειδική και στην επινεφριδιακή λειτουργία. H ενδοκρινική λειτουργία στον άνδρα, που έχει σχέση με τον θυρεοειδή,  φαίνεται να αλλάζει, με μια τάση μείωσης των ορμονών του. Αντίθετα οι ορμόνες των επινεφριδίων, όπως η γνωστή κορτιζόλη, αυξάνεται στους ηλικιωμένους. Οι παρατηρήσεις αυτές δεν έχουν πλήρως διερευνηθεί και συσχετιστεί με την γήρανση, ούτε έχουν γίνει θεραπείες υποκατάστασης των ορμονών αυτών, όπως έχει γίνει με τις προηγούμενες ορμόνες (αυξητική/τεστοστερόνη).

Σεξουαλικότητα στην τρίτη ηλικία. Όλες οι μελέτες δείχνουν πως η σεξουαλική δυσκολία εμφανίζεται πολύ πιο συχνά μετά τα 50. Ενώ η επίπτωση της σεξουαλικής δυσλειτουργίας (ΣΔ) στις μικρές ηλικίες είναι περίπου 8-10%, στην ηλικία των 50 μπορεί να φτάσει και στο 40-50%. Στην, δε, ηλικία των 70, είναι από 60-70%. Είναι ίσως η πιο εμφανής συσχέτιση της γήρανσης του άνδρα με την πτώση της σεξουαλικής του απόδοσης. H σεξουαλική λειτουργία, που άρχισε να διερευνάται τα τελευταία χρόνια εντατικά και να αποτελεί σημαντικό παράγοντα της ποιότητας ζωής των μεγάλων ανδρών, δεν έχει μόνο βιολογικό υπόστρωμα, αλλά και μία κοινωνική προκατάληψη. Υπάρχουν ακόμη δομημένες απόψεις στην κοινωνία, που απαξιώνουν το σεξ στη μεγάλη ηλικία, θεωρώντας το μη αναγκαίο ή απλά υπερβολικό. Οι άνδρες και οι γυναίκες της μεγάλης ηλικίας είναι σίγουρο πως μειώνουν τους ρυθμούς σεξουαλικών επαφών, αλλά επίσης σίγουρο είναι ότι το θέλουν, όπως και οι νέοι. Οι παθήσεις, που συνοδεύουν την τρίτη ηλικία, επηρεάζουν τη σεξουαλική ικανότητα και είναι σίγουρο πως η υπέρταση, οι καρδιοπάθειες, ο διαβήτης συσχετίζονται δραματικά με την πτώση της απόδοσης στο σεξ. H κατάθλιψη και η απομόνωση των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας είναι, επίσης, επιβαρυντικός παράγοντας, που, σε συνδυασμό με την απουσία συντρόφου (θάνατοι), κάνουν πραγματικά δύσκολες τις σχέσεις των ανδρών αυτής της ηλικίας. H προσέγγιση του προβλήματος σήμερα εστιάζεται στην καλή διερεύνηση των αιτιών, που μπορούν να προκαλέσουν ΣΔ στη μεγάλη ηλικία και στην ενθάρρυνση των ανθρώπων αυτών για τη συνέχιση της ερωτικής τους δραστηριότητας, γιατί όλες οι μελέτες υποστηρίζουν πως το σεξ παρατείνει την ποιότητα, αλλά και το προσδόκιμο της ζωής.